امیر سلطان و صوفیان بخارایی در آناتولی در قرن نهم هجری/پانزدهم میالدی


Creative Commons License

Günbal Bozkurt S.

III. ULUSLARARASI TÜRKİYE-İRAN DİL VE EDEBİYAT İLİŞKİLERİ SEMPOZYUMU, 22 - 23 September 2021, pp.86-97

  • Publication Type: Conference Paper / Full Text
  • Page Numbers: pp.86-97

Abstract

EMIR SULTAN AND THE SUFİS OF BUKHARA IN FİFTEENTH

CENTURY’S ANATOLIA

Dr. Seval GUNBAL BOZKURT

Abstract

Migration to Anatolia remained a continuously increasing phenomena during the reign

of both Seljuqs and Usmani. This migration from various Central Asian cities to

academic and cultural centers of Anatolia continued during the fifteenth century as

well. Amongst these migrants, there were considerable number of Sufi saints. There

must be multiple reasons for this migration. Interrelation of kings with saints and their

fondness of Sufism was one of the key factors behind this migration. The migrants also

included Sufi saints of Bukhara who exerted great influence on the natives of Anatolia.

Emir Sultan (d. 1429) was amongst those migrant Sufis who left Bukhara and settled

in Anatolia. He also performed Hajj with other Sufis. Since unlike Emir Sultan, other

migrating Sufis were not famed enough, less is known about their lives. Emir Sultan

stayed in the city of Madina and Baghdad for some years and after Hajj, he came to

Bursa in Turkey and settled there. He later became recognized amongst the Usmani

kings. Beside his saintly background, historians have also referred to his poetic works.

He mostly wrote his poetry in Persian and Turkish. For preaching Islam, Emir Sultan

sent his spiritual descendants to various cities of Anatolia. Many of his eulogies were

penned in Anatolia. Emir Sultan compound in Bursa is named after him and still attracts

many local visitors. His influence on the people of Anatolia is not restricted to fifteenth

century, rather his legacy still lives on.

This paper will investigate the lives, literary works & influence of migrant Sufis of

Bukhara in Anatolia, with a focus on Emir Sultan. It primarily looks into the influence

of these migrant Sufis on the natives and local saints of Anatolia. It will also discuss

why Sufis of Bukhara opted Anatolia for their preaching while highlighting the

significance of Anatolia for them.

Keywords:Bukhara, Anatolia, Emir Sultan, Sufi, Influence, Fifteenth Century

امیر سلطان و صوفیان بخارایی در آناتولی در قرن نهم هجری/پانزدهم میالدی

دکتر سِوال گونبال بوزکورت 

چکیده

مهاجرت به آناتولی چه در دورۀ سالجقة روم و چه در دورۀ دولت عثمانی به طور افزاينده ای ادامه يافته است. اين

مهاجرت ها در قرن نهم هجری/پانزدهم ميالدی، از شهرهای مختلف آسيای مرکزی نيز به سوی مراکز علمی و فرهنگی

آناتولی صورت گرفته است. در ميان اين مهاجران، تعداد صوفيانی که به آناتولی مهاجرت کردند قابل توجه است.

دانسته شده است که مهاجرت صوفيان به داليل گوناگونی انجام شده است. روابط سالطين با شيوخ نشان می دهد که

در پس زمينة مهاجرت به آناتولی در قرن نهم هجری، همراه با يک ساختار قدرتمند دولتی، عالقة سالطين به تصوّف

و دراويش نيز مؤثر بوده است. در ميان اين افراد صوفيان مهاجر بخارايی نيز وجود داشته و بر مردم آناتولی تأثير

عميقی گذاشته اند. امير سلطان )متوفی 833هـ./1429م.( نيز يکی از اين دسته صوفيانی بوده که در قرن نهم هجری

از بخارا به آناتولی مهاجرت کرده است. وی همراه با گروهی از صوفيان، راهی حج شد. ازاينکه تمامی اين افراد چون

امير سلطان در آناتولی معروف و تأثيرگذار نبودند، دربارۀ شرح حال آنها اطالع کافی در دست نيست. امير سلطان چند

سال در مدينه و بغداد ماند و بعد از وظيفة حج به بروسه آمده و و در آنجا سکنی گزيده است. وی مورد لطف پادشاهان

عثمانی قرار گرفت.در منابع، در کنار وجه صوفيانه امير سلطان به ويژگیِ شاعری او نيز اشاره شده و وی اشعار فارسی

و ترکی داشته است. امير سلطان، خلفای خود را برای گسترش دين اسالم به شهرهای مختلف آناتولی اعزام کرد.

مناقبنامه های فراوانی در مورد او در آناتولی نوشته شده است. مجموعة امير سلطان که بعد از آمدن وی به بروسه به

نام او بنيان نهاده شده، ميان مردم ترکيه معروف است. محدود کردن تأثير امير سلطان تنها به قرن نهم هجری بسيار

دشوار است. زيرا، اهميت وی در نزد مردم آناتولی امروز نيز پابرجا است.

در اين مقاله، با تکيه بر امير سلطان؛ به شرح حال، آثار ادبی و تأثير برخی از اين صوفيان بخارايی که به آناتولی

مهاجرت کردند، پرداخته خواهد شد. اصلی ترين مسأله پژوهش حاضر، چگونگی تأثيرپذيری مردم و صوفيان آناتولی

از صوفيان بخارايی می باشد. در نتيجه، اينکه چرا صوفيان بخارايی برای اشاعه طريقت خود سرزمين آناتولی را انتخاب

کرده و اهميت آناتولی برای آنها چه بوده، بيان خواهد شد.

واژگان کلیدی: بخارا، آناتولی، امير سلطان، صوفی، تأثير، قرن نهم هجری/پانزدهم ميالدی.