Kırım ve Rumeli’de Yerleşik Türk Nüfusun Anadolu’ya Göçmesi ve İskân Siyâseti Kapsamında Yapılan Bazı Düzenlemeler (XIX. Yüzyıl)


Eskikurt A.

İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, ss.73-93, 2010 (Hakemli Üniversite Dergisi)

  • Basım Tarihi: 2010
  • Dergi Adı: İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
  • Sayfa Sayısı: ss.73-93

Özet

Osmanlı idarecilerinin devletin güç ve itibarını yükseltmek üzere XVIII. yüzyıl sonlarından itibaren ele aldıkları projeler, Batılılaşma sürecinde uzun süre yaygın bir tesir meydana getirmese de, ilmiye ve seyfiye sınıflarında kabul görerek yeni bir dönemi başlatmıştır. Rumeli’de yaşayan gayr-i Müslim nüfus arasında Memâlik-i Osmanî’den ayrılıp bağımsız devlet sahibi olma fikri, Pan-Slavist politikaların tesiriyle bu dönemden itibaren güç kazanmış ve yer yer isyanlara yol açmıştır. Devleti hayli meşgul eden bu hareketler, sanayileşmiş batılı devletlerin çıkar ve nüfuzları için yarışırcasına verdikleri siyasî desteğin de bir sonucudur. Hattâ, müdahaleleri kimi zaman askerî tehdit derecesinde olmuş ve arzu edilen ilerlemeleri engellemiştir. Bu hadiseler, XIX. yüzyıldan itibaren uluslararası ilişkilerde dengelerin gözetilmesine ve iç siyasette de birtakım yeni uygulamalara yol açarken, ülkenin sosyo-ekonomik durumunu düzeltme arayışları hızlanmıştır. Osmanlı-Rus Savaşı (1877-78) ve Berlin Anlaşması’nı takiben Rumeli’den başlayan göç, sıkıntıları arttırmış ve Anadolu’da yeni yaşam alanları belirlemek zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Elverişli, fakat yoğun nüfuslu iskân sahalarını genişletmek fizikî-beşerî sebeplerle çoğu yerde mümkün olmadığından, toplumsal kargaşadan kaçınan yöneticiler yeni iskân alanları bulmak ve malî sıkıntıları çözmek durumunda kalmışlardır.

The projects that the Ottoman administrators took charge of to rise the power and the credit of the state dating from the last decades of XVIIIth century, commenced a new period being accepted by the ulema and the military classes, though not making a widespread effect in the westernising process. The idea of having an independent state from the Ottoman country strengthened within the non-Muslim population of Rumelia in this period by the effects of Pan-Slavic politics and caused rebellions here and there. These movements, which occupied the state too much, are also a result of the political support given by the industrialized western states for their interest and influence in a competing manner. Besides, their interventions have been in a degree of military threat sometimes and prevented the desired developments. These events caused the seeking of equilibration in the international relations and to some new applications in the internal affairs from the XIXth century and correcting the social-economic situation of the country accelerated. The migration that started from Rumelia after the Ottoman-Russian War (1877-78) and the Berlin Agreement caused more discomfort and the necessity to determine new living areas arouse. Because it wasn’t possible to expand suitable but densely populated settling places everywhere as a result of physical-human reasons, the administrators, avoiding from social disorder, had to find new settling places and solve the financial problems.