Bir Fransız Edebiyatı Romanı ve Türkçe Çevirisinde Söz Sanatı Sorunsalı: Emile Zola Örneği


Creative Commons License

Yılmaz S., KARA Ö. , CANDEMİR ÖZKAN C.

XVI. Uluslararası Deyişbilim Sempozyumu, Antalya, Türkiye, 06 Ekim 2016, ss.33-38

  • Basıldığı Şehir: Antalya
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayısı: ss.33-38

Özet

Edebi çeviri, çevirmen için belli başlı bazı tuzakları içinde barındıran, genel kapsamıyla zorlayıcı bir çeviri alanıdır. Zira edebi bir metnin çevirideki başarısı iki koşulun gerçekleşmesine bağlıdır. Birincisi “uygunluk” (fr. adéquation, appropriation)4 teorisi çerçevesinde, yazım üslubuna uygun/uyumlu olarak yazarın mesajını iletmektir. Bir diğeri ise “kabul edilebilirlik” (fr. acceptabilité) ilkesine bağlı olarak, mümkün olduğunca hedef/erek kültüre geçerli olabilecek bir aktarım yapabilmektir. Bu dilsel süreçte, çevirmen “biçimsel” (fr. structural) olduğu kadar “biçemsel” (fr. stylistique) olarak da birbirinden farklı iki dil ve kütür ile karşı karşıya kalır. Böyle bir durumda çevirmen sadece hedef kültüre uygun değil, aynı zamanda yazarın üslubuna uygun olarak sözcük seçimi ve sözce yapısı oluşturma hususunda seçim yapma ve karar verme yükümlülüğündedir. Bu bağlamda, Fransız Edebiyatının klasik yazarlarından Emile Zola’nın «La Confession de Claude» (19.yy) ve aynı romanın Yılmaz (2011) tarafından Türkçeye yapılan çevrisi «Claude’un itirafları» başlıklı romanlar arasında söz sanatları (fr. figures de style) açısından karşılaştırmalı ve analitik bir söylem çözümleme (fr. analyse du discours) çalışması yapmayı tasarlıyoruz. Bu çerçevede çalışmamızın asıl amacı, iki eser, dolayısıyla iki dil ve kültür arasında olası biçemsel eşdeğerlerin (fr. équivalences stylistiques) karşılaştırılması olacaktır. Çalışmamızın Kuramsal çerçevesini ise Lederer’in (2005) yorumlayıcı çeviri kuramı ile Genette (1963) ve Maingeneau’nun (1994) söylemsel ve biçemsel yaklaşımları oluşturacaktır.  
 

Anahtar kelimeler: Edebi çeviri, Emile Zola, Fransız romanı, söylem çözümlemesi, söz sanatı.