Gıda ve Finans Sektöründe Çalışan Performansı Hangi Faktörlerden Etkileniyor? Sürdürülebilir Kalite Algısı, Psikolojik İyi Oluş ve Çalışmaya Tutkunluk Değişkenlerinin Rolü


Creative Commons License

Arıkan S. , Çankır B.

OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi / International Journal of Society Researches, cilt.12, ss.1-22, 2019 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Cilt numarası: 12 Konu: 18
  • Basım Tarihi: 2019
  • Doi Numarası: 10.26466/opus.583821
  • Dergi Adı: OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi / International Journal of Society Researches
  • Sayfa Sayıları: ss.1-22

Özet

Örgütler için sürdürülebilir kalite sadece örgütsel verimlilik ve etkinlikle ilişkili gibi algılansa da kurum çalışanlarının sürdürülebilir kalite algıları da çalışan tutumları ve iş sonuçları gibi pek çok değişkeni etkileyebilmektedir. Bu çalışma kapsamında finans ve gıda sektöründe tam zamanlı olarak çalışan toplam 659 katılımcıdan toplanan veriler ile çalışanların sürdürülebilir kalite algısı, psikolojik iyi oluşları, çalışmaya tutkunlukları ve performans arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Veriler Çankır ve Eti’nin (2017) 13 maddelik Sürdürülebilir Kalite Algısı Ölçeği, Diener ve arkadaşlarının (2009) 8 maddelik Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, Schaufeli ve arkadaşlarının (2017) 3 maddelik Çalışmaya Tutkunluk Ölçeği (UWES -3 Very Short Form) ve Kirkman ve Rosen’in (1999) 4 maddelik Performans Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Hipotezlerimizi test etmek için yapılan analizler neticesinde sürdürülebilir kalite algısı değişkeninin çalışanların psikolojik iyi oluşlarını anlamlı olarak açıkladığı (β:.509, p<.01), psikolojik iyi oluşun çalışmaya tutkunluk değişkenini etkilediği (β:.484, p<.01) ve çalışmaya tutkunluk değişkeninin de çalışan performansını öngördüğü (β:699, p<.01) bulunmuştur. Aracılık etkileri için yapılan analizler neticesinde de psikolojik iyi oluşun sürdürülebilir kalite algısı ve çalışmaya tutkunluk arasında, çalışmaya tutkunluğun da psikolojik iyi oluş ve performans arasında kısmi aracı değişken rolünü üstlendikleri gözlemlenmiştir. Ayrıca finans ve gıda sektörü arasında yapılan karşılaştırmalarda finans sektörü çalışanlarının hem sürdürülebilir kalite algısı (t:3.12, p<.01) hem de psikolojik iyi (t:2.374, p<.05) oluş açısından gıda sektörü çalışanlarına göre daha düşük puanlar aldığı gözlenmiştir. Bu fark hizmet sektöründe çalışmanın zorluklarından kaynaklanıyor olabilir. Bulgular sürdürülebilir kalite algısının çalışan ile ilgili değişkenler üzerinden performans gibi sonuç değişkenlerini etkileyebileceğini göstermektedir. Bulgular ışığında sürdürülebilir kalite algısı ve etkileri hizmet ve gıda sektörünün özellikleri çerçevesinde tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir kalite algısı; Psikolojik iyi oluş; Çalışmaya tutkunluk; Performans, Hizmet ve üretim sektörleri

For the organizations, sustainable quality is not only related with organizational effectiveness but employee related variables and outcomes as well. In this study we aimed to figure out the associations among sustainable quality perceptions of employees, employee wellbeing, work engagement and performance by using the data of 659 participants from finance (317) and food (342) sectors in Turkey, İstanbul. The data was gathered by using Çankır and Eti’s (2017) 13-item sustainable quality perception scale, Diener et al.’s (2009) 8-item wellbeing scale, Schaufeli et al.’s (2017) 3 item UWES-3 scale and Kirkman and Rosen’s (1999) 4 item performance scale. We assumed that employee wellbeing and work engagement would act as mediators between sustainable quality perceptions and employee performance. The analysis yielded that sustainable quality perceptions predicted employee wellbeing (β:.509, p<.01), employee wellbeing predicted work engagement (β:.484, p<.01) and work engagement predicted performance (β:699, p<.01). The results also revealed that employee wellbeing acted as a partial mediator between sustainable quality perceptions and work engagement, whilst work engagement acted as a partial mediator between wellbeing and performance. Moreover, it was found that participants from finance sector had significantly lower scores for sustainable quality perceptions (t:3.12, p<.01) and employee wellbeing (t:2.374, p<.05) compared to the food sector. The differences can be associated with the difficulties in working in a service sector vs production sector. The results signify the importance of quality related applications of the organizations for employee related variables and outcomes. The importance of sustainable quality perceptions and its implications in both service and food sectors were discussed in the light of our findings and previous literature.

Keywords: Sustainable Quality Perceptions; Psychological Well-Being; Work Engagement; Performance; Service and Manufacturing Sector