Exercise power of executive body and judicial review in taxation process


Kaplan Dönmez N. F.

Ekin Yayınevi, İstanbul, 2020

  • Publication Type: Book / Research Book
  • Publication Date: 2020
  • Publisher: Ekin Yayınevi
  • City: İstanbul

Abstract

Vergilendirme alanında düzenleme yapma yetkisi asli olarak yasama organına aittir ancak yürütme organına Anayasadan kaynaklanan sınırlı ve bağlı yetkiler tanınmıştır. Vergilendirme gücü ile devlet, bireylerin temel hak ve özgürlüklerine müdahalede bulunurken yürütme organına sınırsız bir yetki vermemiş ve bu yetkilerin sosyal hukuk devlet ilkesi gereği yasalara ve anayasal temele dayandırılmasını gerekli kılmıştır. Yürütme organının vergilendirme yetkisi genel olarak; tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerine ilişkin olarak kullanılırken, yürütme organı ve yasama organı arasındaki güçler ayrılığı dengesi giderek yerini, yetki bakımından genişletilmiş bir yürütme organına bırakmıştır. Yürütme organına verilen ve çerçevesi Anayasa ile çizilmiş olan vergileme yetkisi, olağanüstü haller saklı kalmak koşulu ile vergilerin yasallığı ilkesinin bir istisnası niteliğini taşımaktadır. Yürütme organına vergilendirme alanında verilen yetkilerin başında, yasalarla tanınan Any. 73/4. fıkrası ve 167/2. fıkrası bulunmaktadır. Ayrıca yürütme organına olağanüstü hallerde de düzenleme yapma yetkisi tanınmıştır.

Yürütme organının vergilendirme alanında yaptığı düzenleyici işlemler, norm koyabilen ve çerçevesi kanunla belirlenmiş alanda teknik düzenleme yapabilen işlemlerdir. Yürütme organınca çıkarılan düzenleyici işlemlerin yargısal denetimi, aslında idari işlemlerin yasallık ilkesine uygunluğun bağımsız mahkemelerce denetlenmesidir. Bireyin hak ve özgürlüklerinin devlete karşı korunması adına ve dolayısıyla yürütme organı tarafından düzenlenen idari işlemlerin yargı denetimine tabi olması, bu işlemlerin keyfi ve hukuka aykırı şekilde düzenlenmesini önleme amacı gütmektedir. Çalışmamızda yürütme organının vergilendirme yetkisinin ve vergilendirme alanında çıkardığı düzenleyici işlemlerinin olağan ve olağanüstü dönemler bağlamında yargısal denetimlerinin nasıl uygulanacağını ortaya koymak amaçlandığı gibi bu dönemlerdeki yetkilerin hukuki dayanaklarını, denetim yollarını ve Anayasaya uygunluk denetiminin kapsamı incelenmiştir.