Örtük Program Kavramının Tanımı, Kapsamı ve Unsurları


Çakar C. , Selvi K.

ICES UEBK 2019 28th International Conference on Educational Sciences, Ankara, Türkiye, 25 - 28 Nisan 2019, ss.259-261

  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayısı: ss.259-261

Özet

Örtük Program Kavramının Tanımı, Kapsamı ve Unsurları

Canan Çakar, Kıymet Selvi

Özet

“Örtük program” terimi, ortaya atıldığı günden bu yana, çeşitli bağlamlarda farklı şekillerde tanımlanan ve kullanılan, karmaşık ve sınırları belirsiz bir terim olmuştur. Alanyazında örtük program; öğrencilerin öğrenme-öğretme süreci sonunda kazandıkları değerler, normlar ve inançlar, bu süreç içindeki kasıtlı ya da kasıtsız, okul ya da program dışı etkinlikler, öğrenciler arası ya da öğrenci-öğretmen etkileşimi sonucunda ortaya çıkan sosyal ilişkiler bağlamında tanımlanmaya çalışmaktadır. Ancak örtük program kavramı ile ilgili, üzerinde anlaşmaya varılmış bir tanım henüz yapılmış değildir. Eğitim programı, öğretim programı ve ders programı içerisindeki yeri de belirsizlik taşımaktadır. Örtük program kimi zaman eğitim programının dışındaki her şey olarak ele alınırken, kimi zaman da eğitim-öğretim sürecindeki her şey olarak kabul edilmektedir. Örtük programın farklı tanımlarının olması, onun görünmeyen doğasından ve tanımlamaya çalışan kişilerin yaklaşımlarındaki ya da bakış açılarındaki farklılıklardan kaynaklanmaktadır. Bu karmaşıklık ve belirsizlik, örtük program ile ilgili çalışmalarda araştırmacıların kavramı hangi boyutta irdelemeleri ya da ele almaları gerektiği konusunda sorun yaşamalarına neden olabilmektedir. Alanyazında da sıklıkla vurgulanan bu problem, aynı zamanda örtük programı gözlemlemenin zorluğu ya da imkansızlığı ile de ilişkilendirilmektedir. Örtük programın öneminin ve etkilerinin eğitimciler tarafından anlaşılması, öğrenme-öğretme süreçlerini öğrenciler için en iyi şekilde yapılandırılması, onların öğrenmelerinin desteklenmesi ve öğrenciler için olumsuz kazanımlara neden olabilecek unsurların kontrol altında tutulması açısından büyük önem taşımaktadır. Ayrıca örtük program içerisinde yer alan unsurları tanımlamak ve kavramın sınırları konusunda daha net bir çerçevenin çizilmesi, hem örtük program kavramının kapsamının anlaşılmasına hem de araştırmacılara yol gösterecektir.

Amaç

Bu çalışmanın amacı, alanyazında yer alan örtük program kavramını inceleyerek örtük program kavramını bütüncül bir bakış açısıyla ayrıntılı bir şekilde tanımlayarak örtük program kavramının kapsamını ve unsurlarını belirlemektir.

Yöntem

Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme yöntemi uygulanarak, örtük programı konu alan çalışmalar incelenmiştir. Kavramın yer aldığı kitaplar, tezler ve makaleler incelenmiştir. İlk olarak örtük program kavramını tanımlamaya yönelik ifadeler incelenmiş, ardından örtük programın nelerden etkilendiği, nerede, hangi süreçlerde, ne zaman ve ne şekillerde ortaya çıktığı saptanmaya çalışılmıştır.

Bulgular

Eğitim sistemi içinde gerçekleşen örtük program eğitim programı, öğretim programı ve ders programı içerisinde gömülüdür. Öğrenciler, veliler, öğretmenler, yöneticiler ve diğer personelin taşıdığı özelliklerden etkilenmektedir. Toplum özellikleri, fiziksel ortam, kullanılan materyaller ve kurallar da örtük program üzerinde etkili olmaktadır. Örtük program, eğitim-öğretim programı bağlamında sınıf ve kurum içinde, kasıtlı ya da kasıtsız gerçekleşmektedir. Eğitim ve öğretim programlarında yer alan hedeflerden ayrı olarak, olumlu ya da olumsuz öğrenme çıktılarına neden olabilmektedir. Bu nedenle örtük program kavramının kapsamı literatürde yapılmış olan tüm tartışmalar incelenerek farklı bir bakış açısıyla açıklanmaya çalışılmıştır.

Sonuç

Yapılan değerlendirme sonucunda örtük program kavramı yeniden tanımlanmıştır. Kavramın eğitim programıyla benzerlik taşıdığı, girdileri, amaçları, süreçleri ve çıktıları olduğu saptanmış ve şematik olarak ortaya konmuştur. Örtük program, öğrenme-öğretme süreçlerine, yaşantılarına, ortamına ve yapısına gömülü, öğrencilerin, öğretmenlerin, yöneticilerin, diğer personelin ve velilerin beraberlerinde getirdikleri özelliklerden, düşüncelerden, inançlardan, bilgi, beceri, tutum ve davranışlardan etkilenen, eğitim, öğretim ve ders programının her aşamasında yer alan, kasıtlı ya da kasıtsız ortaya çıkan, öğrencilerin tüm kazanımlarına etki eden, eğitim programında açık bir şekilde yer almayan, süreçler ve uygulamaları içeren programdır. Örtük programın girdileri öğrenci, öğretmen, yönetici, personel ve velilerin özellikleri, toplum özellikleri, eğitim ve öğretim programının özellikleri, fiziksel ortam, materyaller ve kurallardır. Örtük programın amaçları ve çıktıları bilişsel, bilişötesi, duyuşsal ve devinişsel kazanımlardır. Çıktılarda beklenmeyen ya da istenmeyen kazanımlar da ortaya çıkabilmektedir. Eğitim sisteminde örtük program sadece eğitim-öğretim süreçleri içinde veya bağlamında ya da bu sürecin dışında gereçekleşmektedir. Eğitim programlarının uygulandığı ve uygulanmadığı okul içinde ve okul dışında öğrencinin etkileşime girdiği her ortamda gerçekleşmektedir. Bu çalışmada örtük programın eğitim programı, öğretim programı ve ders programı içerisindeki yeri tartışılmış, kapsamına yönelik olası bir çerçeve sunulmuştur.

Keywords: Örtük Program, Eğitim Programı, Öğretim Programı, Ders Programı

The Definition, Scope and Components of Hidden Curriculum

Abstract

The concept of hidden curriculum has been an amorphous and complex term defined and used in many ways in various contexts since it was suggested. In literature, hidden curriculum is tried to be defined as values, norms and beliefs gained by students, intentionally or unintentionally, as a result of teaching and learning process and within the context of social relations between students or student-teacher interaction. An agreed-upon definition of hidden curriculum has not yet been made, however, and its position/place in the curriculum, instructional program and syllabus is in a way not yet known or explained. Hidden curriculum is sometimes considered to be anything other than the curriculum while it is also considered as everything within teaching and learning process. The fact that hidden curriculum has different definitions stems from its invisible and unfathomable nature as well as the differences in the approaches or perspectives of those who try to identify and describe. This complexity and uncertainty, in the study of hidden curriculum, may cause the researchers to experience problems about in what aspects they should discuss or deal with the concept. This problem, frequently emphasized in the literature, is also associated with the difficulty or impossibility of observing hidden curriculum. Understanding the importance and implications of the hidden curriculum by educators is of great importance in terms of structuring the learning-teaching processes in the best way for the students, supporting their learning and keeping the elements under control, which might cause undesirable learning outcomes. Furthermore, defining the elements within hidden curriculum and drawing a clearer, more explicit framework about the boundaries of the concept will guide both the researchers and the understanding of the scope of hidden curriculum.

Objectives

The purpose of this study is to determine the scope and components of hidden curriculum and describe it in detail from a holistic perspective examining the concept in literature.

Method

This study is a qualitative research and document analysis, which is one of the qualitative research methods, was applied, and studies on hidden curriculum were examined. Books, theses and articles written on hidden curriculum were studied. The statements to define the concept were examined in the first step. It was tried to determine by what factors hidden curriculum is affected and where, when, how and in what ways it occurs.

Findings

The concept of hidden curriculum which occurs in educational system is embedded in curriculum, instructional program and syllabus. It has been widely affected by students’, teachers’, parents’, administrators’ and other staff’s features. The characteristics of a society, physical environment, materials and rules have influence on learning outcomes of hidden curriculum. Hidden curriculum may emerge in class or institution on purpose or unconsciously in educational context. Apart from curricular goals and objectives, it may lead to positive or negative extracurricular learning outcomes. This is the reason why the scope of hidden curriculum has been tried to be defined with a new and different perspective by analyzing all discussions done in the literature.

Results

As a result of the evaluation, the concept of hidden curriculum has been redefined. It has been determined that the concept has similarity with the curriculum, its inputs, objectives, processes and outcomes and it has been shown schematically with a figure. Hidden curriculum is a sort of curriculum which includes processes and practices;

• embedded in the structure of schooling and learning-teaching experiences,

• affected by students’, parents’, teachers’ and other staff’s beliefs, knowledge, skills, behaviors, attitudes and features,

• existing in every stage of curriculum, instructional program and syllabus, but not explicitly,

• coming out intentionally or unintentionally, • having an influence on all kinds of learning outcomes,

• not existing explicitly in curriculum.

The inputs of the hidden curriculum are characteristics of students, teachers, directors, staff and parents, characteristics of the curriculum, instructional program and syllabus, physical environment, materials and rules. The objectives and outcomes of the hidden curriculum are cognitive, metacognitive, affective and psychomotor skills and outcomes. These learning outcomes may be unexpected or undesirable ones. In an educational system, the process of hidden curriculum occurs in the context of learning-teaching process, which means it emerges in every setting that learners interact in or out of school, or out of learning-teaching process. It can be said that hidden curriculum occurs in every setting students interact with- that is, it occurs not only at school where curricular or extracurricular activities take place, but also out of school setting. Therefore, the place of hidden curriculum in curriculum, instructional program and syllabus has been discussed, and a possible framework has been suggested for the scope of the concept.

Keywords: Curriculum, İnstructional Program, Syllabus, Hidden Curriculum