Mekansal Bilişin Maltepe Üniversitesi Kampüsü Üzerinden İncelenmesi


Çetinkaya Z. , Cihan M. M.

Dicle Üniversitesi 1. Uluslararası Mimarlık Sempozyumu, Diyarbakır, Türkiye, 4 - 06 Ekim 2018, ss.1259-1273

  • Basıldığı Şehir: Diyarbakır
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.1259-1273

Özet

İnsanlar içinde bulundukları mekânı duyu organları aracılığıyla algılar, daha sonra algıladıkları verileri kendi biliş süreçleri içerisinde bilgiye dönüştürürler. Biliş sürecinde, algılanan veriler kişinin kendi kişisel deneyimleri, anıları, toplumsal filtreleri ile yorumlanarak mekânsal bilgiyi oluşturur. Bu bilgi sayesinde gerçek mekânın imgesi zihinde oluşur. Mekânsal biliş sürecinin nasıl gerçekleştiğini anlayabilmek için hangi parametrelerin bu süreçte etkili olduğunun belirlenmesi önem kazanmaktadır. Bu sürecin anlaşılabilmesi için biliş haritaları kullanılmaktadır. Mekânsal biliş sonucu oluşturulan mekânsal bilgi kişisel filtreler aracılığıyla oluştuğundan, aynı çevre için farklı biliş haritaları, farklı mekânsal bilgiler ortaya konulabilmektedir. Makale içerisinde mekânın algılanmasında hangi parametrelerin daha çok öne çıktığı ve bilişsel haritalardaki mekânsal bilgileri nasıl etkilediği araştırılmaktadır. Alan çalışması için Maltepe Üniversitesi kampüsü seçilmiştir. Maltepe üniversitesi kampüsü farklı fonksiyonlara sahip mekânları ve farklı kullanıcı gruplarını içerisinde bulundurmaktadır. Bu sebeple kampüsün bütünü kullanıcıların algılarında genelde parçalıdır. Bölgedeki mekânların bilgileri ulaşım şekli, kalış süresi, yaş grubu ve kişinin hangi fonksiyonları kullandığına göre değişmektedir. Mekânsal organizasyon, mekânların birbirlerine göre konumları da algı haritalarının oluşumunda önemli bir etkiye sahiptir. Alan çalışmasında yöntem olarak bilişsel haritalama kullanılmaktadır. Alan çalışması için Maltepe Üniversitesi mimarlık fakültesinde okuyan 1., 2., ve 4. Sınıf öğrencilerinden 62 kişi ile bilişsel haritalama çalışması yapılmıştır. Araştırma sadece kampüsün belli bir kullanıcı grubunun bütünü nasıl algıladığına odaklanmıştır. Haritalardan ve sorulan soruların cevaplarından elde edilen bilgiler yukarıdaki parametrelere göre sınıflandırılıp yorumlanmıştır. Aynı zamanda elde edilen bilgiler ile birlikte Lynch’in belirlediği kriterler üzerinden kampüsün mekânsal organizasyonu analiz edilmiştir. Yapılan bilinç haritalarının analizinde; kalma süresinin artışı ile bölgede tanımlanabilen mekân sayısının arttığı, bozulmaların azaldığı ve kullanılmadığı için girilemeyen bölgelerin sınırsal olarak bile olsa algı haritalarına aktarılmadığı fark edilmiştir. Lynch’in tanımladığı öğelerden en fazla tanımlananın yol olduğu, bölgelerin ise hiç tanımlanmadığı gözlemlenmiştir. Mekânsal algıyı etkileyen parametrelerinin analizleri üzerinden yapılan yorumların mekânların tasarlanmasında yararlı bilgiler ortaya koyabileceği ve sonuçların kullanılmayan ya da algılanamayan mekânların yeniden düzenlenmesi noktasında da yardımcı olabileceği düşünülmektedir. 

Once people perceive the space, they will get spatial information by interpreting with their own filters. The image of the real space is formed in the mind with cognitive process. To understand spatial cognition process, it is important to determine which parameters are effective in this process. The article focuses on spatial perception and cognitive mapping. Different spatial information can be presented for the same space by different people because of their cognition. It is investigated which parameters are more prominent in the perception of the space and how it affects the spatial information. Maltepe University campus was chosen for the case study. Maltepe University campus has spaces with different functions and users. The information of spaces varies depending on the mode of transportation, the length of stay and what functions are used. At the same time spatial organization has an important influence on the formation of cognition. Case study uses cognitive mapping as a method. Cognitive mapping studies were conducted with 62 students from Maltepe University. The research focuses only on how a particular user group of the campus perceives the whole. The information obtained from the maps and answers was classified and interpreted according to certain parameters. Then, the spatial organization of the campus was analyzed with Lynch’s criteria. In the analysis; the number of spaces that can be identified in the area is rising and the deterioration is decreasing with the increase of the duration of the stay. It has been observed that the most identified and strongly described item is the paths thorough the Lynch’s items. However the districts are not identified in the maps at all. It is believed that interpretation on the analysis of these items can be useful to understand how people construct place in their mind and it can provide useful information in designing spaces.