NÜKLEER TEKNOLOJİ VE KİTLE İMHA SİLAHLARININ YAYILMASI SORUNU EKSENİNDE TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİNE TEMATİK BİR YAKLAŞIM 1945-2013


ELİK S.

ürk Dünyası İncelemeleri Dergisi / Journal of Turkish World Studies, no.2, ss.1-24, 2013 (Hakemli Üniversite Dergisi)

  • Basım Tarihi: 2013
  • Dergi Adı: ürk Dünyası İncelemeleri Dergisi / Journal of Turkish World Studies
  • Sayfa Sayısı: ss.1-24

Özet

İran-Türkiye ilişkileri çok uzun dönemli karmaşık bir yapı arz etmektedir. Bu karmaşık yapı incelendiğinde uluslararası sistemdeki dönüşüme paralel olarak her iki ülke arasındaki ilişkilerde dönemsel değişimler söz konusu olmuştur. Dönemsel incelemeler daha çok tarih biliminin konusu olurken, tematik çalışmalar uluslararası ilişkilerin inceleme alanına yatkın gözükmektedir. Bu çalışma da uluslararası ilişkilerin en belirleyici konularından biri olan İran özelinde nükleer silahların veya teknolojinin yayılması konusunun ikili ilişkileri nasıl etkilediğinin ve belirleyiciliği konusunun incelemesidir. Türkiye’nin İran nükleer sorununa yaklaşımı hem yeni gerçekçi hem de yeni liberal bir karakter arz ederken, büyük güçlerin İran’ın nükleer programına yaklaşımı daha çok yeni gerçekçi bir karakter arz eder. İran sistematik zorunluluktan dolayı yeni liberal bir yaklaşım içindedir. Bu çalışmanın temel iddiası Türkiye’nin İran’ın nükleer programına yaklaşımını daha çok güvenlik eksenli olarak görmesi ve İran’a karşı her hangi bir müdahalenin kendi güvenliğini tehdit edeceğine inanmasıdır. Diğer taraftan Türkiye İran’ın nükleer silaha sahip olmasının bölgesel dengeleri değiştirmesinden dolayı endişelenmektedir. Nazari bağlamda konu ele alınırken, ilk olarak dünyadaki nükleer teknoloji genel bir bakış açısıyla değerlendirilecek ve İran-Türkiye ilişkilerinin genel bir çerçevesi çizilecektir. Daha sonra İran nükleer programının tarihi seyri ve nükleer çalışmaların Türk-İran ilişkilerine etkisi ele alınacaktır

Turkey Iran relations have been dated back long historical experience. The interactions capacity of both countries is quite difficult to measure with traditional theories of international relations. There are two type methodologies have been  used about Turkish-Iranian relations; periodization methods and thematic investigation. This article employs one of the important thematic issue is that Iran nuclear program and its impact on Iran-Turkey relations. The proliferation of weapon of mass destruction is one of the disputed issues in international relations since the 1950s.During the Cold War period, balance of terror in regard to nuclear arm race between two super power, namely USA and USSR dominated the world politics. Similarly, Iran’s nuclear program has created an asymmetric cold war politics between Iran and USA-Israel that has been dominated international politics since the reveal of Iran’s secret nuclear program in 2002.Turkey’s approach to Iran’s nuclear program mostly characterized security oriented. Turkey does not support Iran’s military nuclear program while supporting the nuclear technology for peaceful purpose. In so doing, Turkey launched its initiatives, namely Turkey-Brazil-Iran Nuclear Swap Deal to handle non-securitisation of the Iran. The challenge of Turkey and Brazil against 4 plus 1 has not been achieved any success in international community. However, due to its weak capacity for peace building in international affairs, Turkey’s support to Iran’s nuclear technology for peaceful purpose is still problematic. Hence, this article first explains the general outlook about nuclear technology in globe and nuclear technology transfer. The problems of proliferation of weapons of mass destruction will be explained within the wider context of international relations. The article will explore the main framework of Turkish-Iranian relation, historical background of Iran’s nuclear program and its impact on Turkish-Iranian relations.