Tarihi Eserlerin Bağlamından Koparılması: Mezar Taşı Örneği


Diri Apaydın T.

Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol.42, no.42, pp.286-303, 2021 (National Refreed University Journal)

  • Publication Type: Article / Article
  • Volume: 42 Issue: 42
  • Publication Date: 2021
  • Doi Number: 10.30794/pausbed.747517
  • Title of Journal : Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
  • Page Numbers: pp.286-303

Abstract

Sanat tarihi açısından belge değeri taşıyan, ait olduğu dönemin sosyal, kültürel özelliklerini gözler önüne seren ve önemli bir kültür varlığı olan Osmanlı mezar taşları, gerek motif ve süslemeleri gerekse yazılarıyla adeta birer sanat eseri niteliğindedir. Ancak açık alanda olmaları, tadilat ve istimlak gibi nedenlerle mezar taşlarının tahribatı günden güne artmıştır. Yasal ya da yasal olmayan yollarla yerlerinden sökülen mezar taşları, taşınmaz eser statüsünde olmasına rağmen günümüzde bağlamından kopartılarak sanat eseri olarak müzayedelerde satılmakta ve dünyanın pek çok müzesinde sergilenmektedir. Türkiye’de hazireler, mezar taşları, mezar başlıkları, mezar tipleri ve süslemeleri gibi çeşitli alanlardaki çalışmalar ivme kazanmış olsa da mezar taşları kavramı üzerinden müzecilik, sergileme ve tarihi eser bilinci hakkında fazlaca çalışmanın olmaması dikkat çekicidir. Makalede yurtdışında sergilenen bazı Osmanlı mezar taşları örnekleri üzerinden tarihi eserlerinin bağlamından koparılması ve mezar taşı gibi “hassas” nitelikli eserlerin müzelerde sergilenmesi etiği üzerinde durulacaktır. Mezar taşı gibi toprağa gömülü olması gereken taşınmaz eserlerin dahi müze objesi olarak farklı müzelerde yer almasına dikkat çekmek istenilmiştir.