SENECA’NIN DE IRA ADLI ESERİNDE ÖFKE ÇÖZÜMLEMESİ


Creative Commons License

Özcangiller İ. B.

Arkhe-Logos, ss.91-122, 2019 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Basım Tarihi: 2019
  • Dergi Adı: Arkhe-Logos
  • Sayfa Sayıları: ss.91-122

Özet

En yüksek iyi olarak mutluluğa ulaşmak Antik Yunan felsefesindeki temel konulardan biridir. Ancak hem mutluluğa ilişkin tanımlarda hem de mutluluğa ulaştıracak yollarda farklılıklar vardır. Aristoteles sonrası Helenistik dönemin güçlü düşünce okullarından Stoacılık da kişinin mutlu bir yaşam sürme gayesini güden okullardan biridir. Mutluluk için önemli olan insanın ayırt edici özelliğinin belirlenmesidir ve onu etkin kılmasıdır. Zamanın diğer okullarında ya da düşünce öğretilerinde olduğu gibi Stoacılar için de insan bir akıl varlığıdır ve mutluluğa ulaşmasının tek şartı aklını yetkin kılmasıdır. Bu yolda da onu insanlığından uzaklaştıracak duygulardan uzak olması gerekir. Kişinin bunu başarması içinse kendini bir başka deyişle doğasını tanıması gerekir. Bu sayede kişi kendinin ne olduğunu bilerek ve ardından doğasına uygun hareket ederek sonuçta mutluluğa ulaşmış olur. Bu çalışmamızın merkezinde yer alan Seneca’nın De Ira (Öfke Üzerine) adlı eseri, Stoa okulunun duygu-akıl ilişkisi ile ilgili görüşlerini özellikle öfke-akıl ikiliğinde sunarak günümüze ulaştıran tek eser olması bakımından önemlidir. Bu çalışmanın amacı, Seneca’nın De Ira adlı eserinde, duygunun ılımlı olması şartıyla kabul edilebilir olduğunu savunan Aristotelesçi ve Epikurosçu okulların tezlerini çürütürken, savunucusu olduğu Stoa okulunun anlayışı doğrultusunda, insanın bir akıl varlığı olarak, hangi nedenlerden dolayı duygulardan, özellikle de öfkeden tamamen kaçınması gerektiğini göstermektir.

Achieving happiness as the highest good is one of the main issues in Ancient Greek philosophy. However, there are different views about what happiness means and how we can attain happiness. Stoicism is one of the strongest schools of thought in the Hellenistic period after Aristotle, which views one’s goal to lead a happy life. What is important for happiness is to determine the distinctive characteristic of man that makes him active. As in other schools of the time or the doctrines of thought, human is a rational being for Stoics, and the only precondition for reaching happiness is to authorize reason. For this, one must be away from the emotions that digress her from her humanity. In order to achieve this, one has to recognize oneself, in other words one’s own nature. In this way, the person knowing what she is, and then acting in accordance with her own nature will ultimately reach happiness. Seneca 's De Ira (Anger), which is at the center of this work, is important because it is the only work that presents the views of the Stoa school about the relationship between emotion and reason, especially in the context of anger-reason duality. The purpose of this paper is to show why Seneca in his work De Ira criticizes the theses of the Aristotelian and Epicurean schools, according to which emotions as long as they are moderate are acceptable, and why he in the light of the understanding of the Stoa school advocated the view that emotions, in particular anger must be completely avoided.