Fransa’nın Yok Sayılan Kara Tarihinden Bir Kesit: 100. Yılında Unutulmuş Kub Kub Katliamı (15 Kasım 1917)[ A Period from ignored shame history of France: The Cut-Cut Massacre, which was forgotten in its 100th Anniversary (November 15, 1917)]


Creative Commons License

KAVAS A. , TANDOĞAN M.

Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi (İSMUS), ss.1-21, 2017 (Hakemli Üniversite Dergisi)

  • Basım Tarihi: 2017
  • Dergi Adı: Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi (İSMUS)
  • Sayfa Sayıları: ss.1-21

Özet

Özet

Çad Cumhuriyeti’nin Abeşe şehri ve çevresi, 1909 yılında Fransa tarafından işgal edilmiştir ve sömürge idaresinin ihdas edilmesi sırasında 1917’de yaşanan en önemli olay, halk arasında olduğu kadar resmi kayıtlarda da “Kub Kub Senesi” adıyla bilinen ülke âlimlerinin toplu öldürülmesidir. Afrika’nın sömürge tarihinde benzerine çok az rastlanan bu katliama verilen isim, toplum hafızasında derin ve yıkıcı izler bırakmıştır ki, “Pala Yılı/Senetü’l-Kub Kub” gibi isimlendirmelerle canlılığını halen korumaktadır. Ülke tarihinin en karanlık sayfalarından birini oluşturan ve geçmişin tozlu sayfalarında Fransa’nın tüm sömürgecilik dönemine ibret-âmiz bir şekilde şahitlik eden bu olay, Afrika halkları nezdinde bir haçlı mezalimi olarak da algılanmaktadır. Fransızların siyasi ve askeri operasyonlarına karşılık bölge halklarının işgal ve sömürgeciliğe karşı ortaya koyduğu mücadele, sömürge idaresini kurmak isteyenler nezdinde, Çad havzasında hâkimiyet ve nüfuz tesis etmenin hiç de beklenildiği kadar kolay olmayacağını göstermiştir. Buna rağmen dönemin en güçlü ilim merkezlerinin başında gelen Abeşe’de (Vadây) işgalin ardından uygulanan sömürgeci siyaset kültürel, iktisadi ve nüfus yoğunluğu açısından ülkede büyük bir gerileme yaşanmasına sebebiyet vermiştir. Acımasızca çok sayıda âlimin öldürüldüğü bu hadisenin, ülke tarihi kadar kıta tarihi için taşıdığı öneme rağmen bugüne kadar sınırlı araştırmalarla geçiştirildiği anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Çad Cumhuriyeti, Vadây, Abeşe, Kub Kub Katliamı, Sömürgecilik, Fransa.

Abstract

The city of Abeche of the Republic of Chad and its surroundings were invaded by France in 1909, and the most important incident that was encountered in 1917 during the establishment of the colonial administration was the massacre of scholars (ulama) of the country, which is known as “the cut-cut year” among the public as well as in official records. The name given to this massacre, which is very rare in Africa’s colonial history, has left deep and devastating impressions in the social memory, such that it still remains its aliveness through appellations, such as “The Year of Machete/The Year of Cut-Cut”. This incident, which constitutes one of the worst pages in the history of the country and witnesses in an exemplary way to the entire period of colonialism of France in dusty pages of the history, is also perceived as a crusader atrocity in the eyes of the people of Africa. The struggle of the people of the region against the invasion and the colonialism in response to political and military operations of the French indicated in the eyes of those, who want to establish their colonial rule, that establishing dominance and influence in the Chad basin would never be as easy as expected. Nevertheless; the colonial policy that was implemented after the invasion in Abeche (Wadai), which was one of the most powerful scientific centers in the period, caused a great regression in the country in terms of culture, economics and population density. Despite the significance of this incident, in which a great number of scholars were brutally murdered, for the continent as well as the history of the country, it has been understood that this incident was glossed over through limited uptil now.

Keywords: The Republic of Chad, Vadai, Abeche, The Cut Cut Massacre, Colonialism, France.