Osmanlı Medeniyetinde Su Yapıları (İstanbul Örneği)


BİÇKİCİ ARIKAN B. , ARAS F.

Uluslararası Medeniyet Kongresi, İstanbul, Türkiye, 17 Ocak 2014, ss.1

  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.1

Özet

Su ve su ile ilgili mimari yapılar, İstanbul’un tarihinde çok değerli varlıklar olarak karşımıza çıkar. Tarihi boyunca su sorunları yaşayan ve çevre bölgelerden su getirmek için yoğun gayretlere sahne olan İstanbul; bentleri, kemerleri, çeşmeleri, sebilleri, hamamları, şadırvanları ile suyun hayat verdiği ve su ile şekillenen bir şehirdir. Su mimarimizi oluşturan bu eserler, işlevlerinin ötesinde yüksek sanat değeriyle de birçok araştırmanın konusu olmuştur. Muhteşem tarihi boyunca çok sayıda medeniyete sahne olan İstanbul, tarihinin hemen her döneminden kalan, bazıları yüzlerce yıldır işlevini sürdüren, evrensel bir kültür mirası niteliğindeki su yapılarıyla, bu alanda dünyanın en önde gelen şehirlerinden biridir. İstanbul’daki su mühendisliği eserleri, ülkemizi tarihi su yapıları açısından da dünyanın en zengin alanlarından biri kılmaktadır. Osmanlı vakıf medeniyeti en önemli ürünlerini su yapıları konusunda vermiştir. Osmanlı İmparatorluğu, baş şehri İstanbul için izleri şehrin her tarafına yayılmış, kendine has bir su medeniyeti geliştirmiştir. İstanbul’u bir su medeniyeti yapan, Roma döneminden beri, çevreden merkeze taşınan sulardır. İstanbul su medeniyeti, taşıma suyla kurulan bir medeniyettir. Çevredeki suların toplanması, İstanbul’a sevkiyatı ve şehir içinde dağıtımı devasa bir sistemdir. Farklı kaynaklardaki suların bentlerde toplanması, su yolları ve kemerler ile şehir merkezine sevkiyatı, havuzlarda dinlendirilip arıtılması, maslaklar ve maksemler aracılığıyla taksimi, su terazileri vasıtasıyla yüksek noktalara ulaştırılması, kanallar ve şebekelerle suyun şehir içinde dağıtımı ve her biri ayrı zerafet ve estetiğe sahip çeşmeler vasıtasıyla suyun insanlara ve diğer canlılara ulaştırılması muazzam bir su teşkilatını doğurmuş; su üzerine büyük bir kültürel, bilimsel ve teknik birikimi ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmada, İstanbul’da Osmanlı su medeniyeti için sosyal bir rolü olan suyolları, bentler, su kemerleri, maksemler, çeşmeler, hamamlar, sebiller, şadırvanlar ve diğer su yapıları hakkında bilgiler verilmiş ve günümüze ışık tutulmaya çalışılmıştır.