MAKEDONCADAKİ TÜRKÇE FİİLLERİN YAPILARI VE KULLANILIŞ ŞEKİLLERİ


Creative Commons License

Karasu A.

Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi / The Journal of International Social Research, cilt.11, ss.147-153, 2018 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Cilt numarası: 11 Konu: 61
  • Basım Tarihi: 2018
  • Doi Numarası: 10.17719/jisr.2018.2905
  • Dergi Adı: Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi / The Journal of International Social Research
  • Sayfa Sayıları: ss.147-153

Özet

Güney Slav dilleri içinde yer alan Makedonca, Türkçenin etkisinin bütün yönleriyle incelenip takip edildiği önemli dillerden biridir. Türkçe 14. yüzyıldan günümüze Makedoncaya 4.500’e yakın kelime vermesinin yanında gramatikal yapılar da kazandırmıştır. Türkçeden Makedoncaya geçen kelime, ek, fiil şekli, kelime grubu, deyim, atasözü gibi yapılar bugün bile kullanılmaya devam etmektedir. Türkçenin Makedonca üzerindeki gramatikal tesiri iki dilin etkilenme derecesini ve derinliğini göstermektedir. Gramatikal tesirin içinde özellikle Türkçe fiillerin kullanışları büyük önem taşımaktadır. Makedoncaya geçen Türkçe fiiller bazı değişikliklere uğrayarak kullanılmışlardır. Bu değişikliklerden biri Yunancadan Makedoncaya geçmiş “-sa” ekini alarak kullanılmalarıdır: sevdi +sa (севдиса) < sevdi, kаskandi+sa (каскандиса) < kıskandı, sardi+sa(сардиса) < sardı. Bu yapının üzerine -(ува)uva eki eklenerek fiillere süreklilik fonksiyonu yüklenmektedir. каскандисува( kaskandisuva)< kıskanıyor , сардисува(sardisuva) < sarıyor, каскандисува (kaskandisuva) < kıskanıyor, сардисува (sardisuva) кабул стори(kabul stori) “et-” yardımcı fiili Makedoncaya “stori (etmek)” anlamıyla kopyalanmış ve kullanılmıştır. seyir bakmak > сеир гледа (seyir gleda) “bak-” yardımcı fiili Makedoncaya “gleda (bak-)” anlamıyla kopyalanmıştır. II. yardımcı fiilin fonksiyon bakımdan Makedonca ekle karşılanmasıyla: Bu tür kopyalarda “есапи (esapi) < hesap et-” { isim + y.f. } Türkçe birleşik fiilin isim kısmı bazı fonetik değişiklikler geçirerek olduğu gibi kopyalanmakta, yardımcı fiilin fonksiyonu Makedonca isimden fiil yapan “-и (-i)” ekiyle sağlanmaktadır. Türkçe fiillerin Makedoncada kullanım alanı bulması dil ilişkileri açısından son derece önemlidir. Özellikle kopyalama yoluyla Makedoncaya geçen Türkçe birleşik fiil yapısı iki dilliliğin (bilingualism) varlığını açık şekilde göstermektedir. Türkçenin bu mirası, derinlemesine incelenip ortaya konulmak zorundadır. Ancak ne yazık ki Türkiye’de yapılan çalışmalarda Türkçenin gramatikal tesiri bütün yönleriyle ortaya konulmamıştır. Kelime temelinde yapılan çalışmalarda sayı fazla olmasına rağmen gramatikal tesir çalışmaları yetersizdir. Bu konuda yapılacak çalışmalar Türkçenin tarihi gelişimine ve etkilediği dillerin derecesine ışık tutacaktır. Çalışmada, Makedoncada kullanılan Türkçe fiillerin yapıları hakkında bilgi verilerek kullanışlarından örnekler gösterilecektir. Anahtar Kelimeler: Türkçenin Gramatikal Etkisi, Makedonca, Türkçe Fiiller, Dil İlişkileri, Balkanlar.