Az avar kori gúlacsüngős fülbevalók – Die awarenzeitlichen Pyramidenförmigen Ohrgehänge – Avar dönemindeki piramit biçimli küpeler


Balogh C.

Kuny Domokos Múzeum Közleményei, no.20, ss.91-144, 2014 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Basım Tarihi: 2014
  • Dergi Adı: Kuny Domokos Múzeum Közleményei
  • Sayfa Sayısı: ss.91-144

Özet

Kökenleri antik örneklere kadar geri giden Bizans kökenli piramit biçimli küpeler, Erken Avar Dönemi mücevherlerinin tipik bir grubunu teşkil ederler. Döküm ve plaka olmak üzere, iki farklı teknikle hazırlanmış örnekleri bulunmaktadır. Bu küpeler, ikili olarak ve çoğunlukla kadınlar tarafından kullanılıyordu. Szegvár tipi diye adlandırılan türünü tekli olarak erkekler de kullanıyordu.

Bazı küpe tiplerinin ortaya çıkış yerlerini dikkate almazsak, sözü edilen bütün örneklerin Karpat Havzası’nda üretildiğini tahmin etmek mümkün. Erken Avar Dönemi’ne ait bilinen kuyumcu mezarlarından çıkan aletler arasında piramit biçimli küpe yapımı için gerekli aletlerin bir kısmını görmek mümkünse de sadece Kisújszállás-Nagykert ve Kunszentmárton kuyumcu ustaları bu aletlerin hepsine sahipti. Buna rağmen sadece Kunszentmárton kuyumcu ustalarının bu türde küpeler üretmiş olabileceklerine dair somut kanıtlarımız mevcut.

Batı Avrupa’da presleme tekniği geleneğinin kökleri Geç Roma Dönemi’ne kadar uzansa da bu tekniğin yeniden canlanması ancak 7. yüzyılda gerçekleşmiştir. Bu değişim Bizans kuyumculuğunda da yakından gözlemlenebilmektedir. Avar Dönemi arkeolojik buluntularında bu değişim, preslenmiş kemer süslerinin büyük oranda yaygınlaşmasıyla kendini gösteriyor. Mücevher üretiminde bu teknolojik değişimi göstermek daha zordur. Fakat bu çalışmada ele alınan küpe tipi, bu değişimin gösterilmesi için iyi bir örnektir.