A LEGAL EVALUATION OF THE LEGISLATION REGARDING SCIENTIFIC RESEARCH AND PUBLISHING ETHICS COMMITTEES IN THE FIELDS OF SOCIAL AND HUMANATARIAN SCIENCES AND EDUCATIONAL SCIENCES IN UNIVERSITIES


Bülbül M.

2. Uluslararası Etik Kongresi, Ankara, Turkey, 5 - 06 February 2021, pp.48-49

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: Ankara
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.48-49

Abstract

ABSTRACT In Article 65 of the Higher Education Law numbered 2547, it was decided that the principles and procedures regarding the formation, duties and studies of scientific research and publication ethics boards shall be regulated by the regulations to be issued by Higher Education Council. Despite this mandatory provision of the law, the formation, duties, working procedures and principles of scientific research and publication ethics committees in higher education institutions are not regulated by a regulation; It is regulated by the Higher Education Council Scientific Research and Publication Ethics Directive (HECSRPED) issued within the scope of the decision number 2016.23.497 taken at the meeting of the General Board of the Higher Education Council (HEC) on 10.11.2016. In addition, in practice, it is seen that universities determine their duties and functioning by establishing these boards within their own bodies within the scope of the directives issued by the decisions of their senates. In the research, first of all, the legislative regulations that are the source of scientific research and publishing ethics committees have been comprehensively examined in the context of the hierarchy of legal norms and the general theory of law, starting with the relevant provisions in the Constitution. Themes related to ethics committees were determined in HECSRPED by using the document review method as the research method; Later, in the context of these themes, the directives issued in the field of scientific research and publication ethics committees by the 4 universities (Istanbul University, Boğaziçi University, Marmara University, Istanbul Medeniyet University) which are selected as working groups among the state universities in Istanbul were analyzed. The findings show that the provisions of the directives issued by universities on ethics committees generally do not coincide with the relevant provisions in HECSRPED and even contain significant contradictions. It has been argued that the failure of ethical committees in universities to operate in accordance with the law may damage the principle of conducting scientific research freely and may cause important bureaucratic problems and workload for both researchers and board members. Based on the research results; It has been suggested that all issues related to ethical committees are regulated by regulations issued by HEC, eliminating the illegality of the directives issued by universities, and that the universities can issue directives in a way that is not contrary to HECSRPED and the matters not clarified in HECSRPED. In addition, it was recommended for researchers to conduct case studies and phenomenological studies in order to determine the problems related to the functioning of ethical committees established in the fields of social and humanities and educational sciences and to disseminate good examples. Keywords: Scientific Research and Publication Ethics Boards, Ethical Legislation, Universities

ÖZET 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 65. Maddesinde, bilimsel araştırma ve yayın etiği kurullarının oluşumu, görevleri ve çalışmalarına ilişkin usul ve esasların Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkartılacak yönetmeliklerle düzenleneceğine hükmedilmiştir. Kanunun bu emredici hükmüne rağmen, yükseköğretim kurumlarında yer alan bilimsel araştırma ve yayın etiği kurullarının oluşumu, görevleri, çalışma usul ve esasları, bir yönetmelikle düzenlenmemekte; Yükseköğretim Kurulu Genel Kurulu'nun 10.11.2016 tarihli toplantısında alınan 2016.23.497 sayılı kararı kapsamında çıkartılan Yükseköğretim Kurulu Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi (YÖKBAYEY) ile düzenlenmektedir. Ayrıca uygulamada da üniversitelerin kendi bünyelerindeki bu kurulları, senatolarının kararlarıyla çıkarttıkları yönergeler kapsamında oluşturarak görevlerini ve işleyişlerini belirledikleri görülmektedir. Araştırmada öncelikle, bilimsel araştırma ve yayın etiği kurullarına kaynaklık teşkil eden mevzuat düzenlemeleri Anayasa’da yer alan ilgili hükümlerden başlayarak, hukuki normlar hiyerarşisi ve hukukun genel teorisi bağlamında kapsamlı bir biçimde incelenmiştir. Araştırma yöntemi olarak doküman incelemesi yöntemi kullanılarak YÖKBAYEY’de etik kurullarla ilgili temalar belirlenmiş; daha sonra da bu temalar bağlamında, İstanbul’daki devlet üniversiteleri arasından çalışma grubu olarak seçilen 4 üniversite (İstanbul Üniversitesi, Boğaziçi Üniversitesi, Marmara Üniversitesi, İstanbul Medeniyet Üniversitesi) tarafından sosyal ve beşeri bilimler ve eğitim bilimleri alanlarında oluşturulan bilimsel araştırma ve yayın etiği kurullarıyla ilgili çıkartılan yönergeler analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular; üniversiteler tarafından etik kurullarla ilgili çıkartılan yönerge hükümlerinin genel olarak YÖKBAYEY’deki ilgili hükümlerle örtüşmediğini ve hatta önemli aykırılıklar içerdiğini göstermektedir. Üniversitelerdeki etik kurulların hukuka uygun işlememesinin bilimsel araştırmaların serbestçe yapılması ilkesini zedeleyebileceği ve gerek araştırmacılar gerekse de kurul üyeleri açısından önemli bürokratik sorunlar ve iş yükü getirebileceği tartışılmıştır. Araştırma sonuçlarına dayalı olarak; etik kurullarla ilgili tüm hususların YÖK tarafından yönetmelikle düzenlenmesi, üniversitelerce çıkartılan yönergelerdeki hukuka aykırılıkların giderilmesi, üniversitelerin YÖKBAYEY’de açıklığa kavuşturulmayan hususlarda ve YÖKBAYEY’e aykırı olmayacak biçimde yönergeler çıkartabileceği önerilmiştir. Ayrıca araştırmacılara yönelik olarak da sosyal ve beşerî bilimlerle eğitim bilimleri alanlarında kurulan etik kurulların işleyişiyle ilgili olarak sorunların tespiti ve iyi örneklerin yaygınlaştırılması amacıyla özellikle durum çalışması ve fenomonolojik çalışmaların yapılması önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bilimsel Araştırma Ve Yayın Etiği Kurulları, Etik Mevzuatı, Üniversiteler