İngiltere ve Türkiye'de Psikiyatri Hastalarına Uygulanan Zorunlu Tedavinin Hukuken Karşılaştırılması


ÖZBAY F.

TIP HUKUKU DERGİSİ, ss.75-104, 2013 (Hakemli Üniversite Dergisi)

  • Basım Tarihi: 2013
  • Dergi Adı: TIP HUKUKU DERGİSİ
  • Sayfa Sayıları: ss.75-104

Özet

Hastaya rızası olmaksızın zorunlu tıbbi müdahalede bulunulması veya hastanın tedavi amacıyla zorla hastaneye yatırılması özellikle psikiyatri alanında sık karşılaşılan durumlardandır. Zorunlu tedavinin, hastanın kişilik ve özgürlük hakkına bir müdahale niteliğinde olması nedeniyle, psikiyatrlar ve diğer sağlık personeli, anılan görevlerini ifa ederken bazı hukuki ve etik sorunlarla karşılaşabilmektedirler. İngiltere’de 1983’te Ruh Sağlığı Kanunu ve 2005‘te Zihinsel Yeterlilik Kanunu kabul edilerek ruh hastalarının bakım ve zorunlu tedavileriyle ilgili kapsamlı düzenlemeler getirilmiştir. Söz konusu kanunların hangi durumlarda uygulanacağı pragmatik ve hukuki nedenlere dayanarak belirlenmektedir. Ancak bu düzenlemelerin ruh hastalarıyla, tedavi sırasında ayırt etme gücü olmayan diğer hastalar arasında ayrımcılığa neden olduğu iddia edilmektedir. Türkiye’nin ise özel bir ruh sağlığı kanunu bulunmayan sınırlı sayıdaki ülkelerden biri olmasının yarattığı boşluk uygulamada bazı sorunlara neden olabilmektedir. Türk Psikiyatri Derneği’nin girişimiyle hazırlanan Ruh Sağlığı Yasa Tasarısı TBMM gündemine gelmiş ancak bir ilerleme kaydedilememiştir. Bu çalışmada İngiltere ve Türkiye’deki mevcut düzenlemelere göre psikiyatri hastalarının zorla tedavilerinin hukuki boyutu karşılaştırılacak ve Türkiye’de bu konuyla ilgili ayrı ve özel bir kanuna ihtiyaç olduğu vurgulanacaktır.

Involuntary treatment of a patient who lacks of capacity or detaining the patient in hospital when s/he suffers from mental disorder is often experienced in the field of psychiatry. Psychiatrists and other health workers may encounter some difficulties regarding legal and ethical considerations while performing their unpleasant task since it is an infringement of human rights and the right to liberty. The Mental Health Act (1983) and the Mental Capacity Act (2005) both of which provide a comprehensive framework for the care and treatment of people with mental disorder were adopted in England and Wales. It is relied partly on pragmatic and partly on legal reasons to determine which act shall apply in related situations. However, it is argued that the legislation regarding mental health discriminates against people with mental disorder. As for Turkey, she is one of the countries that lacks of a specific and comprehensive mental health act and hence the absence of such an act creates some problems in practice. A proposal for a mental health act made by Turkish Psychiatry Association to the Turkish Parliament nevertheless it has not been processed yet. The conduct of British and Turkish authorities when imposing involuntary treatment on people with mental disorder according to the existing legislation will be compared herein and the necessity for a specific act regarding mental health in Turkey will be emphasised.