Osmanlı İmparatorluğu’nda Gayrimüslim Tebaa’nın Yönetimi ve Yönetimdeki Gayrimüslimler


Creative Commons License

Taşkın B.

in: Bilal Eryılmaz'a Armağan- 2. Cilt, Mustafa Lütfi Şen, Editor, Marmara Belediyeler Birliği Yayınları, İstanbul, pp.333-348, 2021

  • Publication Type: Book Chapter / Chapter Research Book
  • Publication Date: 2021
  • Publisher: Marmara Belediyeler Birliği Yayınları
  • City: İstanbul
  • Page Numbers: pp.333-348
  • Editors: Mustafa Lütfi Şen, Editor

Abstract

Osmanlı Devleti’nde nüfusun neredeyse üçte birini oluşturan gayrimüslimler, günümüz uluslararası hukukundaki

“azınlık” statüsünden daha güçlü bir topluluğu ifade etse de, şu gerçektir, Avrupa'da hoşgörünün nadir olduğu bir

zamanda, Osmanlı İmparatorluğu’nda sultanlar diğer iki dine de hoşgörü göstermiştir. Osmanlı devleti asla tebaalara

Türkçe dilini empoze etmeye çalışmamıştır. II. Mehmed ile kurumlaşan millet sistemi, nüfusu din temelli olarak

sınıflandırır ve öncelik olarak sıralarken; gayrimüslimlere inanç, ibadet ve eğitim hürriyetleri sunar. Özellikle, 18.

yüzyıldan itibaren Hristiyan ve Musevi cemaat üyeleri yine devlet idaresinde önemli mevkilerde bulunmuştur. Buna

karşın, toplumun din temelli olarak keskin hatlarla günlük yaşamında ayrılmış olması, cemaatler arasındaki derin

hiyerarşi ve dil birliğinin olmaması, millet sisteminin bütünleştirici etkisini de tartışmaya açmıştır. Bu çalışma

göstermiştir ki, millet sistemi Osmanlı Devleti’nin 19. yüzyıla kadar fetih politikasını kolaylaştırmış ve tebaanın görece

barış içinde olmasını sağlamıştır; ancak dil, kültür ve din birliğinin olmaması; coğrafi koşullar; ruhani liderlerin

baskısı ve matbaanın geç gelmesi, toplumsal bütünleşme önünde en önemli engelleri oluşturmuştur.