Canlılık ve Canlılıkbilimi Üzerine Yeni Bir Değerlendirme


Creative Commons License

Yavuz M.

Kutadgubilig Felsefe-Bilim Araştırmaları, cilt.40, ss.183-197, 2019 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Cilt numarası: 40
  • Basım Tarihi: 2019
  • Dergi Adı: Kutadgubilig Felsefe-Bilim Araştırmaları
  • Sayfa Sayısı: ss.183-197

Özet

Bu çalışmada, canlılığın öğretisi olarak da ele alabileceğimiz biyolojinin tarihî tanımından hareketle, canlılık ve can tanımına kapı aralamaya dönük birtakım açıklamalar ortaya konmaya çalışılmaktadır. Bu açıklamalara uygun şekilde günümüz biyolojisinde bazı terimlerin tashihi, bazı terimlerin de temyizi gereği dile getirilmektedir. Bunlardan ilki, yaygın şekliyle homeostasis olarak bilinen terimin homeokinesis olarak güncellenmesidir. Bu sebeple, anlam ayrımına vurgu yapacak surette birtakım önermeler üzerinde durulmaktadır. Makalenin ortaya çıkış sürecinde ve örgüsünde şu üç soru tekrarlanmıştır: 1) Canlılık nedir? 2) Canlılığın farklı dereceleri var mıdır? 3) Varsa, en temel canlılık hâli nedir? Bu sorulara cevaplar aranırken, biyolojinin farklı konularına göndermeler yapılmaktadır. Aynı zamanda, biyolojik olgu ve olayların açıklanmasında indirgemeci bir bakıştan ziyade canlılığın beliriveren bir süreç olduğu iddiasıyla belirimci bir bakış önerilmektedir. Sonuç olarak, biyolojik organizasyonun kendi sıradüzeni içinde ilk olarak hücre seviyesi ele alınmakta ve hücre, organ ve organizma seviyelerinde beliriveren üç katmanlı bir canlılık görüşü öne sürülmektedir. Önerilen bu canlılık görüşü her üç seviyede birer bilinç ve bellek tipini de içkindir.

In this study, it is tried to put forth some explanations on the definition of vitality referring to the historical definition of biology that can be considered as the study of life. In accordance with the explanations, the necessity of revision and distinction of some terms in the contemporary biology is also mentioned. The first among which is the updating of the term known as homeostasis into homeokinesis. For this reason, a number of propositions are emphasized in order to clarify the distinction of meaning. The following three questions were repeated in the process and structure of the article: 1) What is vitality? 2) Does it have any degrees or grades? 3) If so, what is the basic-vitality? In the search for an answer to these questions, different topics of biology are cited as references. At the same time, by claiming that vitality is an emergent process, it is proposed to follow the emergentist view, rather than the reductionist view on the statements of biological facts and phenomena. As a result, the cell level in the hierarchy of the biological organization is discussed first and a threefold-vitality view emergent in the levels of cell, organ and organism is put forth. Consciousness and memory are immanent in every level of the proposed threefold-vitality.