Koruma Sorumluluğu’ ve Libya Örneği Bağlamında Türkiye’nin Uluslararası Hukuk Yaklaşımı


Özgür M.

Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, vol.29, no.1, pp.295-327, 2021 (National Refreed University Journal)

  • Publication Type: Article / Article
  • Volume: 29 Issue: 1
  • Publication Date: 2021
  • Doi Number: 10.15337/suhfd.760799
  • Title of Journal : Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
  • Page Numbers: pp.295-327

Abstract

Bu çalışmada Türkiye Cumhuriyeti’nin uluslararası hukuk davranışının, ‘koruma sorumluluğu’ doktrini çerçevesinde incelenmesi amaçlanmaktadır. Ko-ruma sorumluluğu uluslararası sistemde insani değerlerin korunması amacıyla Birleşmiş Milletler (BM) tarafından ortaya koyulmuş bir öğretidir. İç savaş veya terör gibi nedenlerden dolayı devletlerin kendi halklarını korumada yetersiz kaldığı veya başarısız olduğu durumlarda, söz konusu bu sorumluluğun uluslararası sistemde yer alan diğer aktörlerin müşterek sorumluluğuna geçtiği anlamına gelmektedir. Arap Baharı sürecinde 2011 tarihinde Libya’ya uygula-nan BM Güvenlik Konseyi’nin 1973 sayılı kararı ve sonrasında gerçekleşen müdahale ‘koruma sorumluluğuna’ dayanmaktadır. Bu doğrultuda, Libya’ya koruma sorumluluğu kapsamında yapılan müdahalede Türkiye’nin hangi insan hakları ve hukuki unsurlara atıf yaptığı analiz edilmiştir. Koruma sorumluluğunun BM Genel Kurulu oturumlarında ‘gelişmekte olan bir norm’ olarak ortaya çıkışı sırasında Türkiye tarafından özellikle ‘müdahaleci devletlerin çıkarlarının engellenmesi’ ve ‘ulusal egemenliğin ve halkların kendi geleceğini belirleme hakkının’ gözetilmesi unsurlarına dikkat çekilmiştir. Bu bağlamda, çalışma koruma sorumluluğunun teorik çerçevesini sunarak, normun gelişim sürecinde ve Libya operasyonunda uygulanması sırasında Türkiye’nin tutumunu BM çatısı altında gerçekleşen oturumlar ve siyasi liderlerin söylemleri doğrul-tusunda değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Bu çalışmada Türkiye Cumhuriyeti’nin uluslararası hukuk davranışının, ‘koruma sorumluluğu’ doktrini çerçevesinde incelenmesi amaçlanmaktadır. Ko-ruma sorumluluğu uluslararası sistemde insani değerlerin korunması amacıyla Birleşmiş Milletler (BM) tarafından ortaya koyulmuş bir öğretidir. İç savaş veya terör gibi nedenlerden dolayı devletlerin kendi halklarını korumada yetersiz kaldığı veya başarısız olduğu durumlarda, söz konusu bu sorumluluğun uluslararası sistemde yer alan diğer aktörlerin müşterek sorumluluğuna geçtiği anlamına gelmektedir. Arap Baharı sürecinde 2011 tarihinde Libya’ya uygula-nan BM Güvenlik Konseyi’nin 1973 sayılı kararı ve sonrasında gerçekleşen müdahale ‘koruma sorumluluğuna’ dayanmaktadır. Bu doğrultuda, Libya’ya koruma sorumluluğu kapsamında yapılan müdahalede Türkiye’nin hangi insan hakları ve hukuki unsurlara atıf yaptığı analiz edilmiştir. Koruma sorumluluğunun BM Genel Kurulu oturumlarında ‘gelişmekte olan bir norm’ olarak ortaya çıkışı sırasında Türkiye tarafından özellikle ‘müdahaleci devletlerin çıkarlarının engellenmesi’ ve ‘ulusal egemenliğin ve halkların kendi geleceğini belirleme hakkının’ gözetilmesi unsurlarına dikkat çekilmiştir. Bu bağlamda, çalışma koruma sorumluluğunun teorik çerçevesini sunarak, normun gelişim sürecinde ve Libya operasyonunda uygulanması sırasında Türkiye’nin tutumunu BM çatısı altında gerçekleşen oturumlar ve siyasi liderlerin söylemleri doğrul-tusunda değerlendirmeyi amaçlamaktadır.