Müzik Eğitiminde “Düşünmek” ve “Eylemek”: Platon, Aristoteles ve Abdülbaki Nasır Dede


Dural S.

Güzel Sanatlar Eğitimi, Toplum Bilimler Etkileşimi Uluslararası Sempozyumu, İstanbul, Türkiye, 10 - 12 Mayıs 2017, ss.493-506

  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayısı: ss.493-506

Özet

“Herkes yasa yapıcının ilk görevinin gençlerin eğitimi konusuyla ilgilenmek olduğunu kabul eder” (Aristoteles, 2015, 255) demektedir Politika adlı eserinde Aristoteles. Müzik de mutluluğu elde etme yolunda erdemli (arete) davranışın gündeme alındığı, tümel olanı- hakikati bilginin konusu kılabilecek bireylerin bulunduğu ve bu doğrultuda harmonianınuyumun gerçekleşmesi gereken yer olan polisin eğitimi noktasında yer almaktadır bu kitabın VIII. bölümünde. Epistemolojik manada müziği güzellik sevgisi olarak ele alan Platonik vizyonla ortak bir zeminde duran bu yaklaşım; müzik eğitimine müzik yapmanın da eklenmesi gerektiğini ifade eden, yani tümel olanın-hakikatin eyleyenin kendisiyle ve pratiğiyle birlikte değerlendirilebilir olduğunu vurgulayan yanıyla ontolojik olarak önemli bir yol ayrımının ilk işaretlerini içermektedir. Müzik aktarımı ve eğitimi noktasında 18. yüzyıl İslam coğrafyasında Tetkik ü Tahkik adlı bir eser kaleme almış olan Abdülbaki Nasır Dede de Pythagoras, Farabi, Safiyuddin ile birlikte Aristoteles’i referans gösterip, kendi yaşadığı zamanını ve statüsünü vurgulayarak İslamî-tasavvufî zeminde bir yaklaşım sergilemiştir. Bildirimiz müzik özelinde “düşünmek” ve “eylemek”i, ele aldığımız bu isimler üzerinden sorgulama girişimidir. Kimileri düşünmenin de bir eylem olduğunu dile getirebilir. Bu görüşe saygı duymakla birlikte, müzikal icranın yani pratiğin kimi noktalar itibariyle yasaklandığı, küçümsendiği, teorinin yani müziğin kavramla dile getiriliş şeklinin, ereksel ve araçsal halinin yüceltildiği bir zeminde oluşumuz nedeniyle, “düşünmek” ve “eylemek”i ayrı ayrı ele almak, birbirleriyle olan ilişkilerine konsantre olmak durumundayız. Müzikal tecrübemizin bize kazandırdıkları ve tarihsel-kuramsal bakış açılarının tartışmaları göz önünde bulundurularak gerçekleştirilen bu sorgulama sonucunda; “farklılık”ın kendini gösterdiği, toplumsal ve bireysel çoklu bakış açılarının mevzu bahis olduğu bir düzlemin, eğitimle müzik arasındaki ilişkiyi belirlemede başat bir role sahip olduğu vurgulanmaktadır.