İbrahim Gülşenî’nin Farsça Tevhidi: Tanıtım ve Tenkitli Neşir


Creative Commons License

Çeviker E. , Yördem E.

Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, ss.299-329, 2020 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Basım Tarihi: 2020
  • Doi Numarası: 10.30767/diledeara.778778
  • Dergi Adı: Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi
  • Sayfa Sayıları: ss.299-329

Özet

Anadolu’nun etkili tasavvuf ekollerinden biri olan Halvetiliğin Gülşenîlik kolunun kurucusu İbrahim Gülşenî, üç dilde şiir yazmış önemli bir şair ve sûfîdir. Tasavvufi ve edebî kişiliğiyle öne çıkan şair, siyasi kimliği ile de göze çarpmaktadır. Yaşamını Diyarbakır, Tebriz ve Mısır’da geçiren Gülşenî, döneminin önemli şair, âlim ve devlet adamları ile tanışmış; kısa zamanda Türk tasavvuf tarihinin önemli ve etkili bir ismi olmuş ve Türkçe, Farsça ve Arapça olarak yazdığı manzum eserlerle de adından söz ettirmiştir. Bugüne kadar eserlerinden bazıları tez ve makale olarak yayımlanmış olan şairin Farsça eserleri arasında Mevlânâ’nın etkisinin açıkça görüldüğü, Mesnevî’ye nazire olarak kaleme alınan Ma’nevî’si, Farsça rubai ve tuyuğlardan oluşan Kenzü’l-cevâhir adlı eseri ve Farsça Divan’ı bulunmaktadır. Bu çalışmada İbrahim Gülşenî’nin Farsça eserleri arasından Farsça Divan’ındaki tevhidin incelenmesi ve tenkitli neşrinin yapılması amaçlanmıştır. Çalışmada öncelikle Gülşenî’nin hayatı ve eserleri hakkında kısaca bilgi verildikten sonra tevhidin içerik değerlendirmesi yapılmış ve dört yazma eserden faydalanılarak tenkitli neşri gerçekleştirilmiştir.
İbrahim Gülşeni, the founder of the ‘Gülşeni’ sect, branch of Halvetism, one of the effective Sufi schools of Anatolia, is an important poet and sufis who wrote poetry in three languages. Standing out with his mystical and literary personality, the poet also standed out with his political identity. Spending his life in Diyarbakır, Tabriz and Egypt, Gülşeni met important poets, scholars and statesmen of his time; soon became an important and influential name in the history of Turkish sufism and made a name for himself in verse works written in Turkish, Persian and Arabic. Some of his works, which have been published as a thesis and article so far, include Manevi, which the influence of Mevlana was clearly visible, Kenzu’l-cevahir and Persian Divan. In this study, it is aimed to introduce the Persian Divan among the Persian works of İbrahim Gülşeni and the Persian tawhid within this Divan and to prepare the critical edition of the tawhid. After giving brief information about the poet’s life and works in the study, the evaluation of the tawhid was made, and in the end, the critical edition was presented by making use of four manuscripts.