OSMANLI MADENCİLİK SEKTÖRÜNDE İŞGÜCÜ YETERSİZLİĞİNE BİR ÇÖZÜM: MAHKÛM EMEĞİ (1839-1918)


Göktepe K.

History Studies, cilt.10, ss.55-82, 2018 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Cilt numarası: 10 Konu: 5
  • Basım Tarihi: 2018
  • Doi Numarası: 10.9737/hist.2018.621
  • Dergi Adı: History Studies
  • Sayfa Sayısı: ss.55-82

Özet

Osmanlı Devleti'nde madencilik sektörü, askerî ve sivil ihtiyaçlara cevap vermeye çalışan oldukça stratejik bir üretim alanı olarak kabul edilmiştir. Sektörün stratejik öneminden dolayı devletin ilgili birimlerinin ehemmiyetle üzerinde durduğu bu alan; ordunun gücüne, devletin hazinesine ve halkın refahına doğrudan katkı sağlamıştır.  Osmanlı Devleti'nde madencilik sektörünün öneminden dolayı maden üretimi arttırılmaya çalışılsa da genel bir sorun olan işgücü yetersizliği, madenlerin işletilmesini güçleştirmiştir. İşgücü yetersizliğinden kaynaklanan bu sorun karşısında bir devlet politikası olarak alternatif işgücü kaynaklarına müracaat edilmiş ve bu kaynaklardan birisini de mahkûmlar oluşturmuştur. Osmanlı Klasik Dönemi’nden itibaren donanmada istihdam edilen mahkûmlar, Tanzimat Dönemi'nde ceza kanunlarının yürürlüğe girmesiyle belli bölgelerdeki madenlerde istihdam edilmeye başlamış ve sektörün işgücü sorununa çözüm getirmeye çalışmıştır. Bu araştırmada Tanzimat Dönemi'nden Cumhuriyet Dönemi’ne uzanan tarihsel süreçte madencilik sektörünün genel görünümü, sektörün işgücü talebi ve bu talebe yönelik mahkûmların katkısı ele alınmak suretiyle Osmanlı Devleti'nde mahkûm emeği meselesine dikkat çekilmek istenmektedir.