Bazı Liken Cins (Genus) İsimlerinin Etimolojisi Üzerine


Creative Commons License

Yavuz M.

AVRASYA TERİM DERGİSİ, cilt.4, ss.0-26, 2016 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Cilt numarası: 4 Konu: 2
  • Basım Tarihi: 2016
  • Dergi Adı: AVRASYA TERİM DERGİSİ
  • Sayfa Sayıları: ss.0-26

Özet

Bu çalışma, modern taksonomik bitkibiliminde kullanılan bazı liken cins isimlerinin kökenlerini araştırmayı amaçlamaktadır. Likenler kayaların, ağaçların ve bazen de toprağın yüzeylerinde gelişen, bünyelerinde bir alg ve bir mantar ortağı barındıran yegâne karasal tohumsuz organizmalardır. Aynı zamanda bu çalışmada, liken cins isimlerini muhtelif dillerde karşılaştırmak suretiyle aralarındaki benzerlik ve farklılıkları belirlemeye ve adlandırmaya dair bir anlayış geliştirmeye odaklanılmaktadır. Çalışma boyunca derlenen etimolojik veriler, şu otuz bir liken cinsine aittir: Alectoria, Arthonia, Calicium, Caloplaca, Cetraria, Cladonia, Collema, Cornicularia, Evernia, Fulgensia, Graphis, Gyalecta, Lecanora, Lecidea, Letharia, Lobaria, Nephroma, Opegrapha, Parmelia, Peltigera, Pertusaria, Psora, Ramalina, Roccella, Sticta, Thamnolia, Umbilicaria, Urceolaria, Usnea, Verrucaria ve Xanthoria. Sonuç olarak, Evernia, Letharia ve Roccella gibi üç cinsin adlandırılmalarındaki benzerlik ilkesi henüz müphem kalırken, on bir cinsin isimlendirilmesinin podesyumlar (1 cins) ve apotesyumlar (10 cins) gibi üreme organlarına benzetilerek yapıldığı, on yedi cinsin örneğin renk gibi tallusun morfolojik özelliklerine benzetilerek ve yalnızca bir kaçının habitat tercihi veya substrata tutunma gibi istisnai özelliklere benzetilerek yapıldığı tespit edilmiştir. Roccella cinsi hariç, her cinse terminolojinin kavramsal arka planından hareketle birer Türkçe cins ismi önerilmektedir. Böylece konunun, genç bilim insanları, öğrenciler, öğreniciler, amatörler ve halk nezdinde daha cazip ve anlaşılabilir olması hedeflenmektedir.

This study aims to investigate the etymology of some lichens’ genera names used in modern taxonomical botany. Growing on rocks, trees and even on soil, lichens are the only terrestrial cryptogamic organisms containing a fungal and an algal partner. Within this study, it has been focused to diagnose and improve an understanding of the similarities and differences between the names of lichen genera by comparing them in several languages. The etymological data collected during the study belongs to thirty-one lichen genera as follows: Alectoria, Arthonia, Calicium, Caloplaca, Cetraria, Cladonia, Collema, Cornicularia, Evernia, Fulgensia, Graphis, Gyalecta, Lecanora, Lecidea, Letharia, Lobaria, Nephroma, Opegrapha, Parmelia, Peltigera, Pertusaria, Psora, Ramalina, Roccella, Sticta, Thamnolia, Umbilicaria, Urceolaria, Usnea, Verrucaria and Xanthoria. A s a r esult, i t i s f ound t hat, t he analogical principle in the similitude of three genera Evernia, Letharia and Roccella still remain obscure while eleven genera have been named in allusion to the morphological characters of their fructifications for instance podetia (1 genus) and apothecia (10 genera); that of seventeen genera have been named in allusion to the morphological characters of thalli for instance colours and only a few have been named for their exceptional properties such as the attachment on substrata, or the habitat preference. Except for Roccella genus, Genera Names in Turkish have been coined as proposal for each genus in the list, having in consideration of the contextual background for the terminology. Thus, it is considered that the topic would be more attractive and understandable for young scientists, students, learners, amateurs and public.