6306 Sayılı Kanun Kapsamında Yürütülen Kentsel Dönüşüm Çalışmaları ve İzmir Uygulamaları


Çelikbilek A. , Çakır Öztürk Ş.

Medeniyet Sanat, vol.3, no.2, pp.187-213, 2017 (National Refreed University Journal)

  • Publication Type: Article / Article
  • Volume: 3 Issue: 2
  • Publication Date: 2017
  • Title of Journal : Medeniyet Sanat
  • Page Numbers: pp.187-213

Abstract

Abstract The urbanization practices that took place during the industrialization period left quite deep traces in the urban areas in Turkey. People who migrated from the rural areas to the big cities to provide the labor force needed by the industry, built squatters in a short time and mostly from poor quality materials to provide their housing needs. The disasters in Turkey that 98% of it are in earthquake zones have shown that these poor quality structures and the urban areas where these structures located in are under a great risk. Therefore, especially in last decade, urban transformation studies have been initiated and many legislative regulations have been made to improve unhealty settlement conditions and the quality of the buildings with low quality. Law No. 6306 on Transformation of Areas Under the Disaster Risk becomes prominent in terms of creating a comprehensive urban transformation process in Turkey. This study will discuss the basic priciples of urban transformation practices carried out in disaster risk areas in Turkey in accordance with the Law No.6306 and will examine the process through the relation of the practices in Izmir with the related laws and planning activities. In this context, the study will first examine the basic principles of Law No.6306 and the innovations that are brought to urban transformation implementations. Then, detailed examinations of risky structures, risk areas and reserve areas in Izmir will be carried out and the conformity of provisions of the planning studies for these areas with the urban transformation practices will be discussed. In this context, spatial alignment of the areas declared as “rehabilitation and renewal area” by the planning studies with the areas declared as “risk area” by the laws, areas declared as risk area and the planning activities carried out in these areas, risky building applications, number of risky buildings demolished, proposed risk areas, competent authorities in these areas and rent allowances will be examined with the study.

Keywords: 6306, Areas Under Disaster Risk, Urban Transformation, Risky Constructions, Izmir, Turkey

Türkiye’de sanayileşme döneminde yaşanan kentleşme pratikleri, kentsel alanlarda oldukça derin izler bırakmıştır. Sanayinin ihtiyaç duyduğu işgücünü sağlamak üzere kırsal alandan büyük kentlere göç eden kişiler, barınma ihtiyaçlarını sağlamak amacıyla kısa sürede ve çoğunlukla kalitesiz malzemeyle gecekondular inşa etmişlerdir. %98’i deprem bölgesinde yer alan Türkiye’de yaşanan afetler düşük kalitede inşa edilen bu yapıların ve bulundukları kentsel alanların büyük risk altında olduğunu göstermiştir. Bu nedenle, özellikle son 10 yılda bu alanlardaki sağlıksız yerleşim koşullarını ve düşük nitelikli yapı kalitelerini iyileştirmek amacıyla kentsel dönüşüm çalışmaları başlatılmış ve bu konuda birçok yasal düzenleme yapılmıştır. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun, Türkiye genelinde kapsamlı bir kentsel dönüşüm süreci yaratması açısından öne çıkmaktadır. Bu çalışma ile 6306 sayılı kanun uyarınca Türkiye’deki afet riskli alanlarda/yapılarda yürütülen kentsel dönüşüm uygulamalarının temel prensipleri ele alınacak ve süreç İzmir’deki uygulamaların ilgili kanunlar ve planlama faaliyetleri ile olan ilişkisi aracılığıyla irdelenecektir. Bu kapsamda, çalışma ile öncelikle 6306 sayılı kanunun temel esasları ve kentsel dönüşüm ile ilgili temel kentsel dönüşüm uygulamalarına getirdiği yenilikler incelenecektir. Daha sonra ise; İzmir’deki riskli yapı, riskli alan ve rezerv alanların ayrıntılı incelemeleri yapılacak ve bu alanların planlama çalışmalarında ele alınış şekilleri ve üzerinde verilen hükümler ile yürütülen dönüşüm çalışmalarının uyumu irdelenecektir. Bu bağlamda çalışma ile planlama çalışmaları ile “sağlıklılaştırma ve yenileme alanı” ilan edilen alanların kanunlar kapsamında “riskli alan” ilan edilen alanlar ile mekansal uyumları, riskli alan ilan edilen bölgeler ve bu bölgelerde yürütülen planlama faaliyetleri, riskli yapı müracaat ve sonuçları, yıkılan riskli yapı sayıları, il genelinde önerilen riskli alanlar, bu alanlarda yetkilerin kimde olduğu ve bu oranın il genelinde nasıl değiştiği, kişilere yapılan kira yardımları gibi hususlar incelenecektir.

Anahtar Kelimeler: 6306, Afet Riskli Alanlar, Kentsel Dönüşüm, Riskli Yapılar, İzmir, Türkiye